Waterontharders zijn een van de onderhoudsarmste apparaten in een huishouden. Naast het bijvullen van het zout en het resultaat in de gaten houden, hoef je er niet veel tijd aan kwijt te zijn.
Maar dat een apparaat werkt, wil niet zeggen dat het ook efficiënt zijn werk doet. Door een waterontharder goed te onderhouden, kun je een hoop geld besparen: niet alleen aan het apparaat zelf, maar het scheelt stukken in het gebruik van zeep en wasmiddel in een huishouden. Om nog maar niet te spreken van minder onderhoud aan andere huishoudelijk apparaten in huis!
Water dat rijk is aan mineralen als magnesium en calcium wordt in de volksmond “hard” water genoemd. Hard water is niet per se gevaarlijk, maar heeft wel enkele nadelen: een goed voorbeeld is schade aan ander huishoudelijk apparatuur zoals wasmachines en boilers.
Maar mensen hebben allerlei redenen om te kiezen voor “zacht” water door een waterontharder. Dat kan een keuze voor de smaak zijn of om gezondheidsredenen, maar ook hele andere redenen zoals het houden van bepaalde aquariumvissen.
Een waterontharder werkt door het verwijderen van calcium en magnesium uit water door ionenwisseling. Wanneer hard water een waterontharder binnenkomt, gaat het eerst door een tank met harsparels. Oververzadigd met natrium (het zout dat je moet toevoegen), binden de minerale ionen zich aan de harsparels, waarbij magnesium en calcium worden “gewisseld” voor natrium.
Het water dat vervolgens uit de waterontharder komt is vrij van schadelijke mineralen en is gewoon “zacht” drinkwater. Volkomen veilig voor mens en dier.
Door een goed onderhoud zal de waterontharder efficiënter werken en langer meegaan. Hoe je precies voor een goed onderhoud van de waterontharder zorgt, lees je hieronder.
Onderhoudsschema voor een waterontharder
Eens per twee maanden:
- Controleer het zoutgehalte
- Voorkom aangekoekt zout of zoutklonten
- Verzorging van de harskorrels
Eens per zes maanden:
- Schoonmaken van de waterontharder
Eens per jaar:
- Controle door een monteur
In principe kun je met het schema hierboven prima uit de voeten. Je zult daarmee de overgrote meerderheid van de problemen weten te voorkomen. Maar soms kan het gebeuren dat tussendoor onderhoud nodig is. Maar hoe weet dan wanneer onderhoud nodig is?
Het zichtbaarste teken dat de waterontharder onderhouden moet worden is wanneer zeep merkbaar minder goed opschuimt. Hard water heeft namelijk een zodanige wisselwerking met zeep dat het niet goed kan schuimen. Dit is een zeer eenvoudige, gemakkelijke manier om de status van uw waterontharder dagelijks te controleren.
Enkele andere kenmerken om op te letten zijn:
kalkaanslag (ophoping op en in leidingen, gootstenen en witgoed)
Een merkbare verandering van smaak van water
Wasgoed dat minder zacht uit de wasmachine komt
Het steeds vaker moeten bijvullen van zout
Controleer het zoutgehalte van de waterontharder
Zout is een onmisbaar ingrediënt voor de waterontharder. De harsparels in de waterontharder binden zich aan magnesium en calcium. Het zout maakt dit proces überhaupt mogelijk.
In de handleiding van de waterontharder staat precies wat het ideale zoutniveau voor jouw apparaat is.
Eens per twee maanden moet je het zoutniveau controleren en zo nodig zout toevoegen.
Als vuistregel geldt dat de tank minimaal voor de helft met zout moet zijn gevuld en dat het zout minimaal 7,5 cm boven het waterniveau blijft.
Een hoog zoutniveau verbeteren de efficiëntie, maar een lager zoutniveau zorgt er juist voor dat het het zout wordt opgebruikt voordat het kan gaan aankoeken of begint te klonteren. Geklonterd zout zorgt weer dat vaker onderhoud nodig.
Je wilt dus op zoek gaan, door te experimenteren, naar het ideale niveau: zoveel mogelijk zout zonder dat deze de kans krijgt om te gaan klonteren.
Voorkom aangekoekt zout en zoutklonten in de waterontharder
Het zout dat je aan de waterontharder tijdens het tweemaandelijks onderhoud moet toevoegen, moet zich met het water gaan vermengen. Dit om pekel te maken. Zonder de pekel kunnen de harsparels die je water verzachten hun werk niet doen.
Door het toevoegen van teveel zout, door slecht of te weinig onderhoud, door een hoge luchtvochtigheid, door het gebruik van een verkeerd soort zout of door schommelingen in temperaturen kan zout gaan klonteren. Geklonterd zout vermengt zich niet
Om dit te voorkomen is het belangrijk dat je zeker eens per twee maanden, maar het liefst vaker, het zout goed roert. Je kunt hiervoor een bezemsteel of de steel van een dweil gebruiken: prik het zout in de waterontharder goed los en roer het door elkaar heen. Je kunt dit prima combineren met het bijvullen.
Er is een manier om snel te zien dat er een probleem is met het oplossen van het zout. Dit is wanneer je water hard blijft terwijl er voldoende zout in de waterontharder zit en het apparaat verder in orde is.
Je kunt dit ook nog eens testen door in het zout te prikken, merk je dat plekken waar je moeilijk doorheen prikt of dat het zout “instort”. Dan weet je wat er aan de hand is.
Wat ook voorkomt, is dat er een zogenaamde “zoutbrug” ontstaat. Dit komt voor wanneer opgelost zout weer hard wordt en er een “brug” van gehard zout ontstaat waardoor het verse zout zich niet in het water kan oplossen.
Is het zo ver gekomen, dan is er maar een enkele oplossing: de enige manier om dit probleem op te lossen is de waterontharder volledig leeg te laten lopen, al het oude zout eruit te graven, schoon te maken en te vervangen door vers zout.
Ga als volgt te werk om de pekelbak schoon te maken:
Stap 1: Schakel de watertoevoer naar de waterontharder uit en laat zoveel mogelijk water weglopen.
Stap 2: Zoek iets waarmee je het aangekoekt zout los kan porren, zoals een bezem of dweil. Gebruik geen scherpe gereedschappen, want daarmee kun je de wanden van de pekeltank doorboren of een deel van het systeem beschadigen.
Stap 3: Breek voorzichtig het aangebakken zout weg. Tik op het geklonterd zout en blijf roeren totdat de zoutbrokken los beginnen te laten of uit elkaar beginnen te vallen.
Stap 4: Maak de pekelbak volledig schoon en droog. Gebruik desnoods een stofzuiger dat vocht kan zuigen om de bak mee te reinigen.
Stap 5: Schakel de watertoevoer naar de ontharder weer aan en laat het apparaat weer de harskorrels klaar te maken om het water zachter te maken.
Verzorging van de harskorrels
Wie zijn waterontharder goed onderhoudt, moet ook voor de onmisbaarst onderdeel van de waterontharder zorgen: de harsparels. Die harsparels verrichten eigenlijk al het werk, terwijl de zout het alleen maar mogelijk maakt.
Het harsbed om de paar maanden reinigen door te spoelen met een goede harsreiniger (ook wel resinreiniger genoemd) om de harsparels in topvorm te houden.
Na verloop van tijd kan een waterontharder vervuild raken met viezigheid, stof, ijzer, zware metalen en andere organische verbindingen waardoor de waterontharder zijn efficiëntie verliest.
Het gebruik van een harsreiniger is simpel. Giet de door de fabrikant aanbevolen hoeveelheid rechtstreeks in de pekelbak. De reiniger wordt vervolgens automatisch door de waterontharder gevoerd en zal de harsparels reinigen, verzorgen en onderhouden.
Deze actie houdt de hars “schoon” en zorgt ervoor dat de harsparels zoveel mogelijk calcium en magnesium opnemen.
Schoonmaken van de waterontharder
Eens per zes maanden is het belangrijk om de waterontharder volledig, van zowel binnen als buiten, te reinigen. Het Schoonmaken van de waterontharder als onderdeel van het periodiek onderhoud doe je als volgt:
Stap 1: Schakel de waterontharder uit en sluit de watertoevoer af. Leeg vervolgens de tank. Gooi al het water en het overgebleven zout eruit.
Stap 2: Verwijder loszittende onderdelen. Het rooster van de pekelbak of het gaas aan de onderzijde moet los gemaakt worden en apart worden gereinigd.
Stap 3: Schrob het geheel met zeepsop en een borstel met lange steel. Vergeet ook de buitenzijde niet. Hiervoor kun je gewoon zeepsop gebruiken.
Stap 4: Spoel de tank met ruim water. Gooi het zeepsop eruit en spoel af met een ruime hoeveelheid water.
Stap 5: Maak de binnenzijde van de tank schoon met bleekmiddel. Gebruik ongeveer 10 ml bleek per liter water en giet hiermee de tank vol. Laat het mengsel een kwartiertje inwerken om tank te ontsmetten.
Stap 6: Spoel het geheel weer goed af en neem de waterontharder weer in gebruik. Spoel het bleekmiddel grondig uit. Als er een rooster in de tank zat, plaats het dan terug. Vul de tank zoals gewoonlijk met water en zout.
Wacht na dit grondig onderhoud een uurtje voordat je de waterontharder weer aan zet, zodat het zout de tijd krijgt om op te lossen en in de harskorrels te trekken.
Weet wat voor soort zout je moet toevoegen
Er zijn ontzettend veel verschillende soorten zout voor de waterontharder te verkrijgen: van korrels tot tabletten en van blokken tot poeders.
Ga het liefst op zoek naar een zout met de volgende kenmerken:
- Korrels, want die lossen het makkelijkst op.
- Zo zuiver mogelijk, het liefst 99,99% natriumchloride.
Door op deze twee zeer belangrijke kenmerken te letten, kun je jezelf een hoop onderhoudstijd besparen. Raadpleeg voor aankoop wel altijd de handleiding of onderhoudsgids van je waterontharder om te kijken of er voor jouw specifieke apparaat nog bijzondere eisen aan het zout worden gesteld.
Kan ik mijn waterontharder reinigen met bleekmiddel?
Bleekmiddel is prima te gebruiken om de pekelbak van de waterontharder mee schoon te maken. Kortdurende blootstelling aan matige hoeveelheden bleekmiddel zal het hars niet beschadigen.
In deze gids gaan we uit van een zeer veilige hoeveelheid van ongeveer 10 ml bleek per liter water. Ergens anders wordt zelfs 100 ml per liter als veilig bestempeld!
Bleekmiddel is zeer effectief in het neutraliseren van bacteriën en het ontsmetten van de harskorrels en de waterontharder als geheel.
Ga hoe dan ook nooit over de 100 ml liter per liter, want hogere concentraties bleekmiddel kunnen de hars van de wasverzachter aantasten en het vermogen ervan om de mineralen te verwijderen verzwakken.
Waarom kleurt mijn waterontharder het water bruin?
Bruin water dat uit de waterontharder komt, is meestal het gevolg van een ophoping van ijzer en mangaan in het reservoir of vervuiling van de hars van de ontharder. Het kunnen ook simpelweg roestdeeltjes zijn.
Wanneer ijzer zich na verloop van tijd op het harsbed gaat ophopen en dit niet wordt gereinigd, wordt het water bruin.
IJzervervuiling zal niet alleen het water bruin kleuren, het zal ook de efficiëntie van de ontharder verminderen en de stroomsnelheden van het water beperken. Gelukkig kun je roestdeeltjes uit je waterontharder eenvoudig verwijderen met harsreinigers.
Een harsreiniger is eenvoudig online verkrijgbaar, bijvoorbeeld bij een webshop als bol.com
Conclusies en ervaringen met het onderhoud van een waterontharder
Het komt steeds vaker voor dat mensen uit Nederland of België gebruikmaken van een waterontharder. Hier zijn verschillende verklaringen voor, zoals gezondheidsredenen, smaak, geldbesparing of iets anders.
Waterontharders zijn fijne apparaten die niet veel onderhoud vergen en met de nodige kleine klusjes hier en daar 5 tot 10 jaar mee kunnen gaan.
Hopelijk heb je iets aan het onderhoudsschema in deze gids gehad en kun je jouw ontharder daarmee in topvorm houden!
Heb je nog onderhoudstips die je wilt delen, of wil je jouw ervaringen met het onderhouden van een waterontharder kwijt dan zie ik je graag hieronder in de reacties terug!
Mocht je naar aanleiding van deze gids nog vragen hebben, of over waterontharder of hun onderhoud in het algemeen, dan kun je hieronder je vraag kwijt. Ik doe mijn best om alle vragen zo goed en zo snel mogelijk te beantwoorden.
